Manipülasyon sözlüğü
Yanlış istatistik kullanımı
Yüzde, ortalama veya grafik ölçeği yanlış izlenim verecek şekilde kullanılır.
Sıfırdan başlamayan y ekseni küçük farkı uçurum gösterir; mutlak sayı yerine yüzde (veya tersi) kullanmak büyüklüğü çarpıtır; ortalama, aykırı değerler varsa medyandan çok farklı çıkar. Kontrol yöntemi: ham sayıyı ve tam ölçeği istemek.
Uygulamadaki örnekler
Bu türü içeren tahkikler
-
Tiyomersal içeren aşılar otizme yol açıyor mu?
“Bazı aşılardaki tiyomersal otizme ve nörogelişimsel bozukluklara neden olur.”
Yanlış 0/1003 mikro iddia -
Gençler Türkiye nüfusunun dörtte birini mi oluşturuyor?
“15-24 yaş grubu 2024’te Türkiye nüfusunun yaklaşık dörtte birini oluşturdu.”
Karışık 51/1003 mikro iddia -
Kadın ve erkek nüfusu eşit, kadınlar biraz daha fazla mı?
“Türkiye’de kadın ve erkek nüfusu 2024’te eşitti; kadınlar az farkla daha fazlaydı.”
Büyük ölçüde yanlış 25/1003 mikro iddia